İşe Giriş Sağlık Raporu

Yeni bir işe başlamak çoğu kişi için heyecanlı ama bir o kadar da koşturmacalı bir dönem. Sözleşme, SGK giriş işlemleri, evraklar derken listenin en sık konuşulan maddelerinden biri de “işe giriş sağlık raporu” oluyor. Kimi “Aile hekiminden olur mu?” diye soruyor, kimi “Hangi tahliller istenecek?” diye endişeleniyor. Bir de işin işveren tarafı var: mevzuata uyum sağlamak, olası riskleri önceden görmek ve işe uygunluğu netleştirmek.

İşe giriş sağlık raporu, kâğıt üzerinde bir formalite gibi görünse de özünde çok net bir amaca hizmet ediyor: Çalışanın yapacağı işe sağlık açısından uygun olup olmadığını belirlemek ve iş kazası/meslek hastalığı risklerini daha baştan kontrol altına almak. Bu yazıda işe giriş sağlık raporunun ne olduğunu, kimlerin almak zorunda olduğunu, nereden alınacağını ve 2026 itibarıyla dikkat edilmesi gereken güncel noktaları adım adım anlatıyorum.

İşe Giriş Sağlık Raporu Nedir?

İşe giriş sağlık raporu, çalışanın başlayacağı işte çalışmasına engel olabilecek bir sağlık durumunun olup olmadığını değerlendiren, “sağlık gözetimi” kapsamında düzenlenen resmi belgedir. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, işverene çalışanlarını işe girişte ve belirli durumlarda sağlık muayenesinden geçirme yükümlülüğü verir. Bu yükümlülük, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda “Sağlık gözetimi” başlığı altında açıkça düzenlenir.

Önemli bir ayrım: İşe giriş sağlık raporu tek başına “rastgele bir sağlık raporu” değildir. Çalışanın yapacağı işin niteliği ve işyerinin riskleri dikkate alınarak düzenlenmesi beklenir. Bu nedenle “her yerden alınan tek tip rapor” yaklaşımı pratikte her iş için aynı sonucu vermez.

İşe Giriş Sağlık Raporu Zorunlu mu?

Evet. Mevzuat, işvereni çalışanını işe girişinde sağlık muayenesinden geçirmekle yükümlü kılar. Aynı yükümlülük, iş değişikliğinde, bazı sağlık olaylarından sonra işe dönüşte ve işin devamında belirli aralıklarla da gündeme gelir.

Bu noktada şu cümle durumu netleştirir: Rapor “istenirse” değil, işin doğası gereği “gereken” bir belgedir. Kimi işlerde bu süreç çok basit ilerlerken, bazı işlerde (özellikle tehlikeli/çok tehlikeli sınıflarda) tetkik kapsamı genişleyebilir.

İşe Giriş Sağlık Raporunu Kim Verir, Nereden Alınır?

En çok kafa karıştıran konu burası. Kanundaki temel yaklaşım şudur:

• Bu kapsamda alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır.
• İstisna: “50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri” için rapor, kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de alınabilir.
• Raporlara itiraz mekanizması da düzenlenmiştir: itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılır ve karar kesindir.

Yani “Aile hekimi işe giriş sağlık raporu verir mi?” sorusunun cevabı çoğu zaman işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına bağlıdır. Her iş için otomatik “evet” demek doğru olmaz.

OSGB nedir, neden sık geçiyor?

Birçok işyeri, işe giriş muayenesi ve sağlık gözetimi süreçlerini OSGB (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi) üzerinden yürütür. OSGB’ler, işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı gibi hizmetleri işyerine sözleşme kapsamında sağlar. Özellikle küçük ve orta ölçekli işyerlerinde en yaygın çözüm budur.

2025’te Dikkat: Az Tehlikeli ve 50’den Az Çalışanlı İşyerlerinde İSG Hizmeti Zorunluluğu

2025 itibarıyla önemli bir eşik daha görünür hale geldi: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın İSGGM sayfasındaki açıklamalara göre, 31/12/2024 tarihi geçildiği için kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri açısından da işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü yürürlüğe girmiş durumda.

Bu, pratikte şu anlama geliyor: “Az tehlikeli, küçük işletmeyiz; bu işler bize gelmez” yaklaşımı 2025’te daha riskli hale geldi. İşverenin yükümlülükleri, denetim ve idari yaptırım boyutlarıyla birlikte daha ciddiye alınmalı.

İşe Giriş Sağlık Raporunda Neler Yapılır?

“Bana hangi testler yapılacak?” sorusunun tek bir cevabı yok; çünkü tetkikler çalışılacak işe göre şekillenir. Ancak işe giriş/periyodik muayene süreçlerinde sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Hekim tarafından alınan sağlık öyküsü ve fizik muayene
• Tam kan sayımı gibi temel laboratuvar testleri (işin riskine göre)
• Akciğer grafisi / solunum değerlendirmeleri (toz, kimyasal, kapalı alan gibi risklerde daha sık)
• Odyometri (gürültülü ortamlar için işitme testi)
• Solunum fonksiyon testi (riskli maruziyetlerde)

İşyeri hekimi mevzuat kapsamında sağlık gözetimini yürütür; işe giriş ve periyodik muayeneler bu kapsamın omurgasıdır. Ayrıca periyodik muayene tekrar aralıkları tehlike sınıfına göre yönetmelikte çerçevelenmiştir: az tehlikeli işyerlerinde en geç 5 yılda bir, tehlikelide 3 yılda bir, çok tehlikelide yılda bir. (Hekim gerekli görürse süreler kısaltılabilir.)

İşe Giriş Sağlık Raporu Ücreti Kim Öder?

Bu konu net: Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve buna bağlı ek maliyetler işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz.

Pratikte bazı sektörlerde adaylar “Ben ödeyip getireyim” diye düşünebiliyor ama mevzuatın ruhu bu maliyetin çalışana yüklenmemesi yönünde. İşverenle en baştan konuşmak, süreci daha temiz hale getirir.

İşe Giriş Sağlık Raporu Kaç Günde Çıkar?

Süre; randevu yoğunluğuna, istenen tetkiklerin kapsamına ve sonuçların çıkış hızına bağlı. Bazı durumlarda muayene aynı gün tamamlanabilir; tetkikler genişledikçe süre uzayabilir. En pratik yöntem, işverenin yönlendirdiği işyeri hekimi/OSGB ile süreci planlamak.

Geçerlilik Süresi Var mı?

İşe giriş sağlık raporu “tek bir evrak al, yıllarca kullan” mantığında değildir. Mevzuat, sağlık gözetimini işe girişte ve işin devamında periyodik şekilde ele alır.

Özellikle şu durumlarda yeniden değerlendirme gündeme gelir:

• İş değişikliği (aynı işyerinde farklı işe geçiş dahil)
• İş kazası/meslek hastalığı/uzun devamsızlık sonrası işe dönüş (talep halinde)
• Tehlike sınıfına göre belirlenen periyodik muayene aralıkları

Bu yüzden “Raporum var, yeni işyerine geçerken kullanır mıyım?” sorusunda işverenler çoğu zaman yeni değerlendirme ister. Çünkü sorumluluk işverendedir ve işyeri riskleri değişebilir.